Mostrando entradas con la etiqueta RECOLLIDO DA PRENSA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta RECOLLIDO DA PRENSA. Mostrar todas las entradas

18.1.19

GRAN DESPENSA DE VILADETRÉS. EL RENACIMIENTO DEL LICOR PAX


                                                                                                                Imagen: Penoucos. Voz de Galicia
La Tercera República francesa (1870-1940) envió al exilio a los monjes normandos de la abadía de Fecamp, que recalaron en el monasterio de Samos. En sus alforjas traían un gran secreto, la fórmula del licor Pax, que durante décadas se elaboró en el cenobio y que alcanzó una gran fama en todo el mundo debido a la presencia del monasterio en el Camino de Santiago y los miles de peregrinos que paladearon ese brebaje.

El terrible incendio que asoló gran parte del cenobio en 1951 y que se sospecha que se originó en la destilería hizo que el único monje que tenía la fórmula se negara a seguir destilándolo. Cuatro años después el prior descubrió una copia de aquella fórmula y volvió a elaborarse, en una fábrica a unos dos kilómetros del monasterio, así como ginebra o brandi. La fabricación cesó a mediados de 1970, pero la fórmula fue pasando de prior a prior.

Primeras botellas

En el año 2012 comenzaba la creación de la Gran Despensa de Samos, ubicada en el lugar de Viladetrés, donde se encontraba la antigua destilería. Apenas tres años después ya salían las primeras botellas de licor Pax, siguiendo la receta tradicional. El motivo de una demora tan elevada en la producción es que una de las características de esta bebida es que precisa de doce meses de maceración para que el aguardiente adquiera todo el sabor y aroma de las muchas hierbas que lo componen.

Los responsables de la empresa disponen de las recetas originales de dos monjes, similares, aunque cambian en algo, la de Benito González que data de 1949 y del padre Jerónimo, cuya fecha se desconoce. Los responsables de la empresa no desvelaron por cual especialidad optaron y solo dijeron que eligieron la que les pareció más idónea.

Las recetas desvelan fielmente tanto la combinación de hierbas como la base alcohólica que se usaba desde hace más de un siglo para elaborar la preciada bebida. Los depositarios de la tradición únicamente comentaron que usan aguardiente tradicional como base para destilar el licor, sin destapar ninguno de los muchos ingredientes que se sabe que contiene y que unidos le dan ese sabor tan peculiar.

Las personas que han tenido el privilegio de haber saboreado algún sorbo del licor que sobrevivió al incendio afirman que el actual no le envidia nada y que su sabor es prácticamente idéntico.
La idea con la que la empresa inició la elaboración de este licor es recuperar una bebida tan auténtica como el Pax que estaba prácticamente perdida y ponerla al alcance del gran público.

El Pax es el buque insignia de una aventura empresarial centraba en defender los valores del rural y que también apostó por elaborar queso bajo la D.O. Cebreiro. Es una de las dos que, además de elaborar este producto en fresco, lo hace curado, en una variedad que mezcla con ceniza y que denomina tizón y está probando a crear una línea de semiduro.

La incorporación a la empresa de dos maestros reposteros como Augusto Loroño y Margarita Rivas, impulsó la creación de una amplia gama de pastelería tradicional en la que se encuentran pastas de nata y almendra, tejas, cañas por encargo, tartas de varios sabores como almendra, chocolate, tofe, frutos secos y cabellos de ángel, santiaguiños -tartas de Santiago de tamaño individual- o la denominada Rosca de Cacho.

Selección dulce

La amplia selección dulce de la Gran Despensa se complementa con turrones artesanales de distintos
sabores, bombones cuya base es un delicado chocolate francés o las llamadas rocas, realizadas a base de chocolate de distintos tipos mezclados con frutos secos.

La manera de trabajar de los responsables de la empresa esta marcada esencialmente por dos premisas; utilizar ingredientes naturales y de primera calidad todos de productores locales y respetar al máximo la tradición, tanto en lo que compete a la elaboración de licores como en el resto de productos. También destacan que ninguna de sus elaboraciones cuenta con conservantes ni colorantes. Con esas premisas están convencidos de que van a encontrar un hueco en el mercado para unos productos que reúnen tradición y máxima calidad.
                                                             X.R. PENOUCOS, La Voz de Galicia, 17/12/2018

11.9.13

CRÓNICA DAS XORNADAS DE TRABALLO EN SAMOS

Un problema informático demorou a publicación desta crónica máis do desexado. Vaian as desculpas para quen estivese agardando estas novas.
 23 e 24 de agosto de 2013 foron as datas elixidas para levar a cabo esta inciativa. Alí nos presentamos os 6 membros desta pequena e ilusionada brigada, dispostos a ofrecer o noso traballo a prol do mosteiro e da comunidade de Samos. Catro dos integrantes somos exalumnos do mosteiro. Os outros dous, Antonio Jiménez e Julio Bartolomé López sumáronse a esta idea por amizade connosco e por afecto a Samos. Queremos salientar o interese, ilusión e compromiso con que acolleron a nosa invitación. Para eles van o noso recoñecemento e gratitude. 
Varios exalumnos comunicáronnos que diferentes circunstancias lles impedirían participar connosco nestas xornadas. 
Por outra parte, tamén somos conscientes de que non todo o colectivo de exsamonenses se enterou desta convocatoria, pois os únicos medios que utilizamos para difundir as Xornadas foron o blog e os correos electrónicos que posuímos. 
Pois iso, fomos seis, media ducia, que é un bo número, na primeira xornada. Na segunda quedamos catro.
O resultado desta experiencia cremos que foi inmensamente positivo desde todos os puntos de vista. Ricardo Martínez resumíao así nun correo:
Nos ha quedado buen cuerpo y buen espíritu con nuestra escapada al Monasterio. Excelente idea.
Manuel Ángel Castro nun comentario desta mesma páxina exprésao deste xeito:
Bueno, después de estos dos gratificantes días, la conclusión es que fueron dos días inolvidables, que sólo con los gestos emocionados de la Comunidad ya es más que suficiente, algunos como el Padre Domingo se emocionó muchísimo y eso es muy gratificante. Por otra parte nosotros nos conocimos un poco más y conocimos nueva gente que estuvo encantada de estar con nosotros en esta tarea desinteresada. Dar desde aquí las gracias a Antonio y a Julio que con su disposición y buen hacer nos echaron una mano importantísima para poder abarcar más en nuestro trabajo. Antonio junto con Ricardo hicieron un trabajo de jardinería impresionante a pesar de contar con unas herramientas precarias, el cortacésped es para olvidar. Gracias Antonio por sacrificar una jornada de tu tiempo en favor de esta labor tan interesante. Quiero agradecer especialmente también a Julio Bartolomé su profesionalidad en el tema de la limpieza de cristales, estableciendo un protocolo de limpieza nada más empezar y con su bayeta colocada continuamente en el bolsillo trasero de su pantalón, pero sobre todo por su buen humor. Agradecerle además la copita de licor Pax con la que nos obsequiaron los monjes por ser el día de su Santo (el de Julio Bartolomé). No me puedo olvidar de Celso que como siempre nos sorprendió muy gratamente con unas camisetas conmemorando las jornadas de trabajo además de asumir los trabajos de alto riesgo. Agradecer también a Manolo Busto por la idea de estas jornadas que ya están en marcha y que deberíamos repetir al menos un par de veces al año y que yo propongo que sea una en verano y otra en invierno, la del invierno la dedicaríamos a labores de archivo y similares y la del verano a trabajos de limpieza y restauración como hicimos en esta ocasión. y ya por último comentaros a todos que de verdad fueron dos días realmente bonitos y gratificantes, aunque cansados, eso sí. Un saludo a todos y espero veros pronto y a todos los que no estuvieron animaros, os gustará. 
Como resposta ao comentario anterior, Ricardo Martínez engadía:
Manuel A. Castro Vega, además de un excelente compañero y buena persona,realiza una labor muy gratificante para los que le rodean, y que no es otra que "hacer feliz a la gente a base de comportamientos solidarios". Lo mismo que Julio y Antonio. De Manolo Y Celso no debo hablar porque son muchos años cambiando nuestros "cromos". Manuel Ángel, Antonio y Julio han entendido perfectamente cuál es la filosofía de este grupo. Y que no es otra que AYUDAR A AQUELLOS QUE EN SU DÍA TAMBIÉN NOS AYUDARON CON SU ENSEÑANZA Y EJEMPLO y CUMPLIR CON LOS COMPROMISOS QUE DE FORMA ALTRUISTA NOS HEMOS PROGRAMADO.
 El resultado no es otro que el que se expresa en el anterior comentario. Mi buen amigo Antonio, también letrado (pero no ejerciente) nada tiene que ver con las distintas promociones que pasaron por Samos. El sólo lo conocía como HUÉSPED. Y de eso hace más de 35 años. Antonio es un importante empresario de nuestra zona que le gusta pasar desapercibido, aunque posee un flamante Ferrari que le dificulta ejercer esa humildad que posee. Pero Antonio, que acaba de salir de una compleja intervención quirúrgica, se apuntó a esas jornadas de colaboración y fue feliz, a pesar de que lo sometí a un exhaustivo trabajo de jardinería que casi nos obliga a pedir auxilio. Regresamos con pena por no poder compartir un día más con los otros aguerridos "legionarios". Pero la gran satisfacción la encontramos entre nosotros mismos, y saber que todo esto sirve para que paremos de vez en cuando el reloj, y pensemos que también se puede encontrar la felicidad en algo tan sencillo como unas jornadas de trabajo en Samos y para Samos .
Pouco queda por engadir despois do anteriormente exposto. Só algunhas reflexións que compartimos nas nosas tertulias:
- Sempre hai máis felicidade no DAR ca no RECIBIR.
- O traballo une tanto ou máis que as festas.
- O traballo altruísta non se paga en euros senón na cara de alegría de quen o recibe.
- O noso traballo de dous días foi apenas unha pinguiña no inmenso océano do mosteiro. Sabemos que en dous días non imos resolver as necesidades que alí hai. Pero ese non era o obxetivo primeiro. O noso obxectivo era insuflar ánimo e expresar gratitude.
- Foi unha ocasión magnífica para fortalecer lazos de amizade entre nós e coa Comunidade.
- Gozamos de Samos cun tempo meteorolóxico espléndido, cousa que non conseguimos nas últimas Xuntanzas.
- Gustounos especialmente participar outra vez da vida benedictina, incluídos algúns oficios no oratorio.
- Recibimos o trato sempre caloroso e afectivo de toda a Comunidade.
- Agradecemos a ocorrencia e xenerosidade do compañeiro Celso Penedo que nos agasallou con esas camisetas brancas que lucimos e nas que gravou unha imaxe do mosteiro da súa autoría e o rótulo das Xornadas. Deunos un empaque moi profesional.
- Agradecemos ao supermercado Garza de Samos que colaborase connosco non querendo cobrar algúns produtos de limpeza que fomos mercar alí. A propietaria advertira na camiseta que vestiamos o noso labor de voluntariado.
- Quedáronnos enerxías abondo e ganas de volver a repetir a experiencia.
- Cumprimos case todos os obxectivos, agás o de catalogar e dixitalizar o arquivo fotográfico. Tres persoas dedicámoslle tres horas só para ver o que alí había e ter unha idea de conxunto para saber como acometer a tarefa. Queda moito traballo por facer.
Celso Penedo envíanos a principios de outubro as súas impresións:
Bueno queridos amigos y compañeros de las jonadas de trabajo en Samos, este borrador ya lo tenía escrito desde hace  unos 15 días para mandárselo a Manolo; un problema en el correo lo impidió y hasta hoy, que ya no tiene mucha razón de ser por el tiempo transcurrido.
Después de leer los comentarios de Manuel Ángel Castro, llenos de gratitud y felicidad, los cuales yo comparto totalmente, los de Ricardo Martínez Barros y los de Manolo Busto Galego, poco me queda que decir. Tengo que agradeceros a los cinco los dos días maravillosos que pasé en vuestra compañía, y a la Comunidad que como siempre se volcó con nosotros, son días que te vuelven a marcar, y son difíciles de olvidar.
Especialmente vaya mi agradecimiento a los abogados Antonio y Julio que nos han dado una lección de solidaridad. Antonio con Ricardo, los dos ”sudaron la camiseta” en el jardin, dándole un cambio total. Desde arriba veiamos a Ricardo como se colocaba para alinear el seto en los pasillos, no quedaba ni una rama fuera de línea. Julio en la limpieza de cristales, con la bayeta colgada del bolsillo, organizando y amenizando la jornada con su simpatía y buen humor.
Pensando que tenía que hacer algo para los compañeros, se me ocurrió hacer las camisetas, pero nunca pensé que tuvieran tanta aceptación, es más, pensaba que no las ibais a poner, os agradezco la buena acogida que le disteis.
Bueno, animo a todos los compañeros a que se apunten a estas jornadas de trabajo, nunca se van a arrepentir, al contrario, les quedará un gran recuerdo, de convivir con los compañeros y con la Comunidad, compartiendo comedor, trabajos y actos religiosos.


A corresponsal do diario EL PROGRESO segue o noso blog e enterouse das Xornadas. Veu a entrevistarnos e deixouno recollido neste artigo:

Curiosamente xusto debaixo da noticia das Xornadas de Traballo aparecía este artigo de J. García Bernardo dedicado ao futuro museo do monacato aínda inacabado na planta baixa do Claustro de Feijoo. 
Deste artigo gustaríamos destacar o que vai remarcado en bolígrafo vermello porque nel exprésase a importancia que ten o mosteiro como elemento dinamizador da vida e da economía do entorno. Se a xente de Samos se decatase desta importancia, quizais tamén organizasen algunhas xornadas de traballo para ter o mosteiro nas mellores condicións. Todos debemos ser conscientes de que a reducida comunidade benedictina que habita hoxe o edificio é claramente insuficiente para acometer todos os traballos de mantemento e limpeza do inxente cenobio. E non falamos de tarefas de restauración.

3.8.13

LICOR PAX DE LOS PP. BENEDICTINOS DE SAMOS

LICOR PAX DOS PP. BIEITOS DE SAMOS 

Pode sorprender, pero non aos exalumnos do Mosteiro. Nós, os exalumnos tamén lembramos con fidelidade plena a memoria do licor PAX. Probabámolo só nalgunas festividades moi sinaladas no calendario e participamos no proceso de fabricación con algún pequeno traballo na nave de Viladetrés. Moitos de nós, case todos, levámolo para as nosas casas como un agasallo xenuíno de Samos para as familias. Seguro que bastantes de nós conservamos nas casas algunha botella baleira ou con contido aínda (o que isto escribe hai moito tempo que só conserva o envase baleiro como recordo). Soubemos de dous colexiais que colaboraban na licoreiría sita no claustro grande co P. Benito González o día do fatídico incendio de 1951. Coñecemos a existencia dunha fórmula secreta gardada celosamente e dalgúns custodios da fórmula: o P. Benito, o P. Albino e xa recentemente o irmán Julián. Aquí nesta entrada traemos unha reseña publicitaria do ABC de 1945 onde fala do P. Leandro Ledo como o gardador da fórmula primitiva.



Entre as curiosidades que rodean a este lembrado licor de "fama universal" encontramos uns versos ou ripios de difícil catalogación atribuídos ao marqués de Ugena:
Es la bebida mejor
el licor.
¿No ha gustado usted jamás
el Licor Pax?
Que ha de ser benedictino...
lo adivino.
Luego, yo en prudencia opino,
que es de sabios parecer,
que sólo se ha de beber
el Licor Pax "superfino".
- ¿Se ha elaborado en factoría?
- En Abadía
- ¿Extranjera es su aureola?
- ¡Española!
- Pero...¿aquí la fabricamos?
- ¡Claro: En Samos!
Pues al cielo bendigamos,
que puso en nuestro camino
el licor Pax "superfino"
de la Abadía de Samos.




29.7.13

O MOSTEIRO DE SAMOS RECUPERARÁ ESTE ANO A PRODUCIÓN DO LICOR PAX

Dezasete anos despois do peche da destilería do mosteiro de Samos, a comunidade benedictina retomará a produción do afamado licor Pax, cuxa fórmula secreta, con 500 anos de historia, custodian os monxes.
A recuperación do licor forma parte dun proxecto máis amplo, no que tamén se contempla a fabricación de queixos da denominación de orixe do Cebreiro e a elaboración artesanal de marmeladas e outros doces con produtos típicos da zona.
O lugar elixido para iso é unha nave duns 420 metros cadrados de superficie propiedade da abadía e situada no lugar samonense de Viladetrés. Estas mesmas instalacións foron as que albergaron no seu día a licorería, que deixou de funcionar en 1996 pola conxunción de varios factores: a baixada das vendas, a redución do número de monxes asentados en Samos e a subida dos impostos que gravaban o alcol.
Nos próximos días comezarán xa as obras de reforma da nave, que se prolongarán ata o mes de outubro. O obxectivo é empezar a producir «a partir de novembro», explica o prior do mosteiro, José Luís Vélez.
Os produtos comercializaranse baixo a marca Gran Despensa Real Abadía de Samos, un proxecto «tipo cooperativa», do que forman parte a comunidade benedictina e outros socios particulares.
As instalacións dividiranse en varias partes. Unha delas estará dedicada á elaboración do Pax -«que será o rei», apunta o prior- e outras clases de licores a base de café, bagazo ou herbas. Outra sección destinarase fabricación de queixos do Cebreiro e unha terceira a marmeladas e doces para o que se usarán materias primas como castañas ou noces.
GRANXA
Segundo José Luís Vélez, a produción comezará aos poucos, primeiro co traballo dos socios, ampliable no futuro á contratación de máis persoal. Utilizarán tamén o leite das vacas que forman a granxa do mosteiro e, en base á demanda, comprarán a outros gandeiros do lugar. «A nosa idea é priorizar sempre a axuda aos veciños do concello e a comarca», afirma.
«Queremos facer algo diferente, non ser competencia do que xa existe. A nosa fixación é elaborar produtos de calidade», engade Vélez. Segundo comenta, as canles de distribución pasarán por tendas especializadas en lácteos, restaurantes e a propia portería do mosteiro, ademais de estar presentes noutras abadías.
O licor Pax, que nos anos 40 e 50 era xa unha marca coñecida en España, tiña na súa orixe unha gradación de 42º e, non só era elaborado polos monxes, senón que estes tamén se encargaban de lacrar cada botella e etiquetala. Nunha segunda etapa baixou a súa gradación ata os 34º e viviu tempos de maior distribución.
Preto de 40 plantas destiladas e froitos secos empréganse na elaboración deste licor, ao que se atribúen propiedades dixestivas e cuxa fórmula segue sendo exclusiva dos monxes de Samos.
AS INSTALACIÓNS CONTARÁN CUNHA AULA DIDÁCTICA
Parte da nave de Viladetrés  será acondicionada como aula didáctica, para recibir a colexios e mostrarlles o proceso de elaboración destes produtos, así como o potencial agrícola e gandeiro do municipio de Samos e a súa contorna, explica o prior do mosteiro.
Segundo avanza, a aula didáctica contará con capacidade para medio centenar de persoas e disporá de medios audiovisuais para facer proxeccións.
HISTORIA
O funcionamento da licorería do cenobio está documentado xa a principios do século pasado. Durante moitos anos a destilería funcionou no propio mosteiro, ata que, o 24 de setembro de 1951, un incendio orixinado nesta parte da abadía sementou o caos e a destrución.
Tras anos de inactividade, o 4 de outubro de 1971 inauguráronse as novas instalacións en Viladetrés. A súa construción foi posible grazas ao financiamento achegado por Luís Núñez R. de Larramendi, que era oblato do mosteiro e de quen se conserva un busto.
El Progreso, 25/07/2013

7.6.11

La abadía de Samos tiene catalogados hasta la fecha más de 200 pergaminos

Alumnos de la Universidade de Santiago de Compostela (USC) catalogaron más de 200 pergaminos del monasterio de Samos dentro de un convenio firmado entre la entidad educativa y la comunidad benedictina para inventariar los documentos existentes en la biblioteca de la abadía.
El proyecto arrancó en 2010 y tiene una duración de cuatro años prorrogables. Durante este año, cinco jóvenes realizan sus prácticas en el cenobio catalogando los archivos. Dos estudiantes del máster de Servicios Culturales de la facultad de Humanidades del campus de Lugo, Antón Pintor y Paula Fraga, participaron en la primera tanda, de 15 días de duración y 80 horas. Por su parte, otros tres alumnos de Historia del Arte trabajarán en la abadía otras 450 horas, desde el 4 de julio al 30 de septiembre.
Los estudiantes elaboran fichas con las características de cada documento -número, descripción del pergamino y de su contenido y el estado de conservación-. Además, colocan los textos en ‘planeros’ con papel de seda y cajetines de sales para protegerlos.
Por ahora se desconoce el número exacto de pergaminos que puede albergar la abadía. Entre los descubiertos se encuentran documentos con más de mil años de antigüedad y bulas papales o privilegios. Según explicaron los estudiantes y la coordinadora y tutora de las prácticas, Carolina Casal, los pergaminos están en «moi bo estado». Algunos incluso conservan los hilos originales con que se ataban y los sellos.
También se documentaron cartas manuscritas de los padres Feijoo y Sarmiento, que ya se encuentran en la base de datos al ser «moi interesantes para a cultura galega», apunta Casal.
Incunables

En la biblioteca existen once incunables, es decir, los primeros libros de la imprenta de Gutenberg, que datan de finales del siglo XV o principios del XVI. Estos documentos son tan singulares porque para elaborarlos se debían colocar una por una las letras que conforman el texto. Entre estos incunables destaca, por ejemplo, ‘Tusculanae Disputationes’ de Cicerón, realizado en 1491 en Venecia, pues se trata del único existente en España y sólo se conservan unos pocos ejemplares, que están en Nueva York o en Cambridge.
Entre los manuscritos figuran documentos procedentes de otros monasterios, como de San Vicente do Pino, Celanova o Poio.
Los estudiantes, que pernoctan en la abadía, están admirados por la gran cantidad de textos que existen en el cenobio, pese a que a lo largo de los siglos sufrió la desamortización de 1835 e incendios, el último en el año 1951. Para los universitarios, tener en sus manos estos manuscritos «orixinais» es una experiencia «única». Tanto Paula Fraga como Antón Pintor apostaron por realizar prácticas en la abadía porque, dicen, generalmente no se puede trabajar con este tipo de documentos. «Sentímonos moi ben acollidos e cun trato moi cercano por parte da comunidade», subrayan.
Historia

Los jóvenes se mostraron «sorprendidos» por lo que albergan los documentos de la época medieval, «que era florecente, chea de vida». «Os cidadáns interviñan na vida. E a paridade de sexos tiña uns niveis que nunca imaxinamos. As mulleres tiñan posibilidade de vender fincas, herdar...», comentan. Asimismo, confiesan estar asombrados por el papel que se otorga en la historia al monarca Alfonso X El Sabio y lo que encontraron en los manuscritos. «É o primeiro rei españolista, el foxe de Galicia, non lle gustaba», explican.
Los estudiantes comenzaron inventariando los pergaminos porque para trabajar con libros se necesitaría un grupo más numeroso de estudiantes, para moverlos.
Se cree que sólo en la biblioteca principal puede haber unos 75.000 libros. «Está a historia nas nosas mans. Esperamos que podan chegar a ver os documentos os nosos descendentes nas mesmas condicións que se encontran agora», manifiestan.
Este trabajo permite conocer el estado de los documentos y si es necesaria su restauración. La catalogación facilitará la labor a futuros estudiosos que busquen investigar el monasterio y conocer el edificio. Además, los fondos pasarán a formar parte de la colección permanente del museo.
ANTECEDENTES


El padre Maximino inició el inventario de los fondos
Los estudiantes de la Universidade de Santiago de Compostela continúan con este convenio el trabajo iniciado por el padre Maximino, quien fue durante años archivero y bibliotecario del cenobio.
El monje, fallecido en 1992, comenzó la documentación de los fondos. Este religioso también se encargó de llevar a Samos microfilmados y fotocopiados documentos relacionados con el monasterio que se encontraban en el archivo madrileño.
Además, localizó otros ejemplares existentes de los incunables que se encuentran en Samos, como ‘Tusculanae disputationes’, para conocer mejor la relevancia del documento. Todavía hoy en muchos de estos libros se encuentran folios con sus anotaciones y correspondencia que mantuvo con responsables de otras bibliotecas.
Restauración

El padre Maximino se preocupó también de la conservación de los documentos y se encargó de enviar a restaurar los más dañados.
Con esta labor continúa ahora la comunidad, encabezada por su prior, José Luis Vélez, quien agradeció a la USC y a los estudiantes el trabajo que llevan a cabo en la biblioteca.
El Progreso, 06/06/2011

19.5.11

El museo de la abadía de Samos abre mañana sus puertas al público

El museo del monasterio benedictino de Samos celebrará mañana una jornada de puertas abiertas para mostrar al público las nuevas instalaciones y una exposición sobre la orden de Cluny y el Camino Franco.
El espacio se podrá visitar de 10.00 a 13.00 horas y de 16.30 a 19.00, aunque en el caso de que haya personas interesadas el museo también se abrirá la próxima semana, explicó el alcalde samonense, Julio Gallego. Según señaló, está previsto que el museo abra definitivamente sus puertas antes de verano, una vez se constituya una fundación formada por el Concello y el monasterio que se encargue de su funcionamiento.
El Ayuntamiento está a la espera de que la Xunta de Galicia apruebe su constitución, pues técnicos de la Administración autonómica ya visitaron las instalaciones «e dixeron que cumpre cos requisitos», apuntó el regidor.
El museo recibe el nombre de ‘Samanos’, denominación que antiguamente se le daba a la localidad. El espacio fue creado para exhibir gran parte del patrimonio del monasterio, formado por libros corales, relicarios, cálices, casullas, mitras, bargueños, cuadros o pergaminos.
Las instalaciones están ubicadas en la planta baja del claustro mayor utilizadas en su día como talleres de carpintería, forja y cerámica. Dispone de cinco salas de exposición y tiene acceso desde el exterior del monasterio.
Restos
Con motivo del undécimo centenario de la fundación de Cluny el museo acoge una muestra sobre esta orden, organizada por la comunidad benedictina de Samos. Los monjes cluniacenses poblaron el Camino y extendieron el prototipo de la abadía de Cluny y el estilo románico. Por ello, en el museo también se pueden ver restos de la antigua iglesia samonense, como un capitel, de estilo románico. Además, incluye un sarcófago del templo.
Las obras permitieron hallar restos murales, el viejo horno de pan y un empedrado, que estaban sepultados. El horno, que data del siglo XVIII, se tapó tras el incendio que afectó al monasterio en 1951 -originado en una habitación próxima-, pues los monjes decidieron subir el nivel del suelo y dejarlo a la altura de los escombros. A raíz de las obras también quedaron al descubierto las antiguas puertas y el suelo de barro cocido.
Por su parte, en la vieja portería se encontraron restos de pintura mural del siglo XVII, que fueron restaurados, aunque sólo se conservan pequeños fragmentos. También fue recuperado el camino de entrada original a esta zona del monasterio y el empedrado del vestíbulo.
ADECUACIÓN
Los trabajos se prolongaron durante más de dos años
Las obras de adecuación de las estancias para albergar el museo comenzaron en diciembre de 2008 con un ‘obradoiro’ de empleo promovido por el Ayuntamiento.
En el taller trabajaron 25 personas durante un año. Sin embargo, no fue posible finalizar los trabajos de acondicionamiento de las salas, pues las obras se vieron retrasadas ante el descubrimiento de restos arqueológicos.
Convenio
El Concello y la comunidad benedictina firmaron entonces un convenio. A través de este acuerdo el Ayuntamiento colaboró con personal municipal, que trabajó en las salas, mientras que la comunidad benedictina aportó el material necesario para los trabajos.
El Progreso, 19/05/2011

23.3.11

LA COCINA MONACAL (Entrevista a sor Paquita)

''La cocina monacal es como la de una familia, pero con unas reglas''y ésta es como mi casa»20/03/2011 - Ana Casanova/El Progreso (Sarria)Conocida por todos como sor Paquita, la cocinera del monasterio samonense conserva a sus 55 años la misma alegría con la que llegó al internado de la abadía siendo sólo una niña. De carácter afable, esta monja entusiasta -la más joven de las cuatro que forman la comunidad de Samos- habla y se mueve con igual vitalidad y buen humor con los que dirige los fogones del cenobio.
¿En qué momento se inició en las labores propias de la cocina?
Por la cocina pasamos todas las hermanas. Primero con turnos de dos una semana y otras dos otra semana. Pero cuando fueron enfermando las otras hermanas y ya no podían, se trajo ayuda de fuera. Yo soy la responsable de la cocina, pero ellas siguen ayudando, aunque son mayores.
¿Dónde aprendió usted a cocinar?
Un tío mío me comentó que mi bisabuelo era cocinero. Pero en mi caso todo fue con la práctica. La práctica hace maestros.
¿Cuáles son las características de la cocina monacal de Samos?
Normal, sencilla, prácticamente como la de una familia, pero guardando unas reglas. Por ejemplo, durante el año los viernes no comemos carne y en Cuaresma tampoco comemos carne los miércoles. Esto es como una familia, pero en grande.
¿Para cuántas personas preparan comida cada día?
Sobre 25 más o menos: trece monjes, más los huéspedes, cuatro monjas, dos hospitaleros...
¿Existe alguna receta específica del monasterio?Hay una sopa que llamamos consomé. Es un plato muy típico de aquí. Lleva una mezcla de tapioca, jamón, pollo, huevos... y eso habitualmente no se conoce. Aquí hubo un monje que era muy buen cocinero y muchas de las cosas nos las fue enseñando él. Esa receta posiblemente la trajera de fuera.
La elaboración de postres caseros está muy asociada a las religiosas. ¿Es también el caso de las monjas benedictinas de Samos?
Aquí hacemos membrillo casero y pastas, pero no para comercializar, sólo para los de casa, para regalar o algún compromiso.
¿Se han planteado en alguna ocasión elaborar pastas para vender?
Es que somos muy poca gente. Además, eso habría que industrializarlo. Lo nuestro es todo a mano, amasar a mano, rodillo a mano, huevos de casa...
¿Dónde obtienen las materias primas que utilizan en su cocina?
Utilizamos productos que nosotros cultivamos. También hay gallinas para huevos y vacas para leche en una finca en Viladetrés. La carne la compramos en el pueblo de Samos y es buenísima.
Pese al incendio que sufrió el monasterio en 1951, ¿se conservan utensilios de la cocina antigua?
Hay cosas de antes del incendio, como un molinillo que no creo que tenga menos de 80 ó 90 años. Tras el incendio se compraron vajillas de Santa Clara que también se conservan, al igual que otra que le regalaron al abad Mauro. La maquinaria se conserva toda la que compraron después. Utilizamos una máquina muy antigua, que igual hace puré que corta patatas, sirve para todo. Tiene más de 45 años. Eso ya es de museo, pero como se cuida se conserva bien.
La Academia Galega de Gastronomía y la comunidad benedictina de Samos crearán en la abadía el primer museo sobre artes culinarias. ¿Cómo valora la iniciativa?
Me parece positiva, hay interés y un lugar adecuado. Además hace falta restaurar lo que era la cocina de antes -yo ya no la conocí como cocina, sino como horno-, que está en malas condiciones.
Los hosteleros de la comarca le concedieron un premio por su dedicación gastronómica. ¿Qué supone para usted esta distinción?
Fue una sorpresa, que yo no me esperaba ni sabía nada. Quedé encantada y doy las gracias a todos los organizadores, pero el premio es compartido porque en la cocina hemos estado todas. Me lo dieron a mí, pero es para todas.
Trayectoria

¿Cuántos años lleva la comunidad benedictina de monjas en Samos?

47 años. Hubo un momento en que tuvimos las dos casas, en Lugo y en Samos, pero luego hubo que dejar una y se cerró la de Lugo.
¿Qué relación existe entre la regla benedictina y la gastronomía?
San Benito le daba importancia a la cocina y a todo el trabajo. Su lema era ‘Ora et labora’, las dos cosas unidas. La regla de San Benito dice que todos pasen por la cocina, para saber lo que cuesta hacerlo.
¿Cuándo llegó usted a Samos?
Hace 41 años. Soy de la provincia de Zamora, de San Pedro de Ceque, y vine de niña con otras chicas de mi pueblo porque aquí había colegio e internado y veníamos a estudiar. Éramos cinco por lo menos y sólo me quedé yo. Ésta es ya como mi casa y mi familia.
¿Cómo es su relación con la localidad y el resto del vecindario?
Me gusta Samos y con los vecinos muy bien. Me gusta mucho pasear. Me voy a las aldeas, a visitar y pasar un ratico los domingos con las personas mayores. Es una manera de ayudarnos unos a otros.

RELEVANCIA DO CASTRO DE FORMIGUEIROS

Xunta e USC inventarían en 3D os restos rupestres de LugoUn equipo mixto, formado por persoal do servizo de Arqueoloxía da Xunta e do campus de Lugo da USC, está a documentar os restos rupestres que se conservan na provincia mediante o emprego dunha nova técnica que permite ver os achados en tres dimensións. Os primeiros resultados desta aplicación, que se usa por primeira vez en España, presentáronos onte en Lugo a delegada territorial da Xunta, Raquel Arias, o xefe de servizo de Arqueoloxía, Gonzalo Meijide, e o profesor do departamento de Enxeñería Agroforestal do Campus, Juan Ortiz. O sistema, baseado nun escáner fotogramétrico, probouse no castro de Formigueiros, en Samos, e na estación de petróglifos de Pena de Chaos, en Antas de Ulla, que data da Idade de Bronce. A fotogrametría permitiu obter imaxes de gran calidade, que admiten un tratamento convencional e tridimensional, e coas que os especialistas poden avaliar con precisión o estado de conservación dos bens.
Así o explicou o responsable do servizo de Arqueoloxía da Xunta en Lugo, Gonzalo Meijide, que destacou os resultados «espectaculares» da nova técnica, que «permiten documentar exactamente os monumentos, malia estar danados pola súa longa exposición ós fenómenos naturais».
Tamén o profesor Juan Ortiz valorou a «efectividade» do sistema, que supón ademais «un custo moito menor ao dás técnicas tradicionais de láser-escáner». O custo dos traballos realizados ata o momento rolda os 4.000 euros.
No futuro, Xunta e USC prevén utilizar o sistema noutros bens culturais da comunidade galega. Entre os primeiros proxectos está o Castro de Viladonga.
Sheila López / El Progreso (Lugo)
Outras noticias relacionadas co castro de Formigueiros, que veñen a confirmar, por se alguén o descoñecese, a preeminencia e importancia deste poboado fortificado prerromano.
Importantes achados

3.3.11

Setenta años de «ora et labora» en Samos

Los monjes más veteranos de Samos son dos octogenarios que ingresaron en el monasterio antes de la Guerra Civil, cuando aún eran unos niños.
«¡Qué poco saben ustedes de monjes! No les gusta nada que les hagan fotos cuando se están revistiendo». En la sacristía del monasterio de Samos un grupo de monjes se preparaban para la misa dominical y uno de ellos, con una sonrisa, hacía el comentario. Allí estaban Fructuoso Pisabarro, que en noviembre cumplirá 88 años, y Martín María Díaz, de 84. El primero entró en Samos cuando tenía 12 años y el segundo con 11, ambos llevan más de 70 años bajo el lema de San Benito ora et labora.
«Aquí hace mucho frío», comenta Fructuoso al acabar la celebración, mientras se frota las manos. Confiesa que no le gustan los periódicos: «Leo poco». Nació «en Altobar de la Encomienda, en La Bañeza. ¿Sabe dónde es?». Recuerda la época en la que en Samos había «más de 40 monjes». Evoca asimismo a los que iban al monasterio a preparar las oposiciones: «Vino Pío Cabanillas y otros de Pontevedra». Lo escucha Caius, de 21 años y procedente de Bucarest. «Allí no hay monasterios, son ortodoxos y solo hay un 3% de católicos. Me vine a Toledo, estuve allí dos años, y un amigo me habló de este monasterio». Está pensándose su vocación.
Al salir al pasillo, Fructuoso exulta con la arquitectura y sobre todo la escultura del padre Feijoo en el centro del claustro, «es de Asorey». Saluda a otro monje que guía a un grupo de visitantes ante los murales de Enrique Navarro.
Fructuoso pregunta si está bien cuidado el jardín, tarea de la que se encarga, y, ya ante su celda, muestra «el claustro pequeño, ese es para nosotros». Ahí tiene un problema: la palmera que llega al tejado, «habría que podarla, porque se le caen las hojas secas, pero no hay medios», comenta ante la llegada de Martín María Díaz. Es el segundo en antigüedad en Samos «y ahora el único gallego», dice, mientras entra en su celda, desde la que se ve el huerto medicinal. Decenas de imágenes de la Virgen, en sus distintas advocaciones, cuelgan de las paredes o del armario que hay detrás de la pequeña cama; sobre una mesa hay un ordenador, y en otra libros, objetos y algunos de los cuadros que, a partir de láminas de contenido religioso, le prepara su amigo Baldo González.
Este ferroviario de Monforte le presta pequeños servicios a su amigo Martín, «que es pura mística», dice, y el monje le ayuda espiritualmente. Además del libro Soledad con el amor, Martín muestra el quinto tomo de Diario de un monje. Desde hace años escribe cada día sus vivencias, que editan unas monjas de Zamora. Son textos en los que habla de su mística, comenta temas de actualidad y muestra su inquebrantable confianza en Dios. Martín, que es el encargado de ir a diario a buscar el correo, recuerda que sobrevivió al incendio el monasterio de Samos y califica de «melodía angélica» la serenata de Mozart que acompaña su página web.
La Voz de Galicia, 3/3/2011

28.2.11

A reparación da estalagmita de Lóuzara retómase en Semana Santa

As entrañas de Lóuzara (Samos) albergan unha das cavernas de calcaria máis espectaculares da comunidade galega. Miles de anos foron necesarios para forxar as esculturas minerais que adornan a Cova Grande de Santalla, tamén coñecida como Cova do Carballo, pero a acción humana botou por terra o lento traballo da natureza nos últimos séculos. No ano 2006, persoas descoñecidas arrasaron a gruta. Provistas dunha serra radial, cortaron dúas grandes estalagmitas de 45 centímetros de diámetro e case dous metros de altura. Agora, o club espeleolóxico Maúxo de Vigo traballa na reconstrución dunha destas formacións, labores que se iniciaron o pasado mes de setembro e que prevén continuar nas datas de Semana Santa.
Marcos Vaqueiro, presidente do club Maúxo, coñeceu a Cova Grande de Santalla na década dos 90. Segundo constata, nas inmediacións da entrada alzábanse -desde o chan e cara ao teito- dúas grandes estalagmitas, cada unha delas cun peso de varios centos de quilos e unha antigüidade calculada polos expertos en máis de 100.000 anos.Pero en 2006 un grupo de ladróns accedeu á cova e con eles chegou o expolio. Cunha serra eléctrica cortaron sen piedade as dúas formacións, supostamente para vendelas a coleccionistas ou lucilas como triste adorno nalgún xardín privado.Lograron levar unha delas. Coa outra intentárono, pero finalmente desistiron. O enorme peso, o seu gran tamaño e as dificultades para moverse polo interior da cova obrigáronos a desistir no seu empeño. Aínda así, o dano xa estaba feito. A estalagmita permaneceu no interior da gruta, pero fragmentada en tres partes e con gravísimos desperfectos.Primeira faseAo longo do ano 2009, os integrantes do club Maúxo ensaiaron en laboratorio o proceso de reparación e, o pasado 25 de setembro, iniciaron in situ a primeira reconstrución dun espeleotema -categoría na que se inclúen as estalactitas e estalagmitas- que pon en marcha o colectivo vigués.Foron necesarias seis persoas para poder mover parte dos restos da formación calcaria, que se atopaban a 25 metros de distancia do lugar orixinal. Para iso, valéronse dunha padiola e de cordas, coas que poder salvar os desniveis da cova.O traballo de recomposición é totalmente manual. O primeiro paso consiste en localizar as pezas, logo -coma se dun puzzle se tratase- estúdase como se conectan entre si e finalmente prepárase unha ancoraxe química para darlle consistencia ao conxunto e aplícase resina de formigóns para soldar. O proceso é rápido ao sol e a unha temperatura de 25 graos, pero as condicións do interior da caverna non son as máis óptimas. Por esta razón, deixouse repousar e nos días de Semana Santa, coincidindo cun campamento de traballo do club Maúxo na zona O Courel, iniciarase a segunda fase de reparación.O primeiro será comprobar se o adhesivo realizou o seu traballo. Despois, farase unha operación similar á realizada en setembro con outros restos da estalagmita localizados no interior da cova. Neste caso, trátase de anacos máis pequenos, que poderán ser transportados por un número menor de persoas e sen necesidade de usar unha padiola. O terceiro fragmento da estalagmita esnaquizada segue desaparecido.ProtecciónOs graves danos rexistrados na Cova de Santalla de Lóuzara -en cuxo interior tamén se realizaron pintadas- mobilizaron aos veciños desta zona de Samos. No ano 2007, constituíron formalmente a asociación cultural Fonte dáaCova, que ten entre os seus obxectivos a conservación da histórica gruta.Desde este colectivo, impulsaron hai case tres anos a colocación dunha porta para controlar a entrada á cavidade e preservala de ataques. Ademais, encárganse de coordinar as visitas ao seu interior, co que se evita calquera acto de vandalismo.De cara ao futuro, pretenden tamén levantar un pequeno muro para protexer máis a cova e mellorar os accesos coa construción dunhas escaleiras de pedra, proxectos para os que buscan financiamento. O obxectivo da asociación samonense é claro. «Gústanos que a xente veña visitar a cova, pero sen causar dános e con respecto», explica o seu secretario.
Os morcegos da cova suscitan o interese de biólogos.
A Cova Grande de Lóuzara non só suscita o interese dos espeleólogos polas súas impresionantes formacións minerais, senón tamén o dos biólogos por ser un importante refuxio de morcegos cavernícolas. Así, o equipo de investigación encargado do plan de conservación destes animais en Galicia visitou a cavidade no ano 2009 para realizar un traballo de campo. Na comunidade galega contabilízanse 18 tipos de morcegos, todos eles protexidos, dos cales sete teñen a consideración de vulnerables no catálogo galego de especies ameazadas.
Un peche específico.
A presenza destes quirópteros foi un dos aspectos que se tiveron en conta á hora de pechar a cova no ano 2008. Por iso, e seguindo as directrices que marcou a Consellería de Medio Ambiente, dotouse a gruta dunha porta provista de barrotes horizontais, co que se posibilita a entrada e saída dos morcegos. Segundo explica o secretario da asociación Fonte da Cova, no seu interior reside unha poboación destes animais formada por 44 exemplares.
Guías de turismo.
A cova de Lóuzara foi descuberta anos atrás polo propietario dos terreos nos que se asenta quen, de forma casual, atopouse con esta catedral subterránea cando seguía o rastro de sangue dun raposo ferido. Desde entón, é un dos grandes atractivos desta zona de Lóuzara, polo que, segundo sinala José Antonio García Jurjo, figurará nas guías de turismo que preparan o Concello de Samos e a asociación Serra do Édramo. Na súa opinión, é unha forma de dar a coñecer e, ao mesmo tempo, buscar protección para unha cavidade con miles de anos de historia.
JOSÉ ANTONIO GARCÍA JURJO, secretario da asociación cultural Fonte da Cova
"Coñezo a cova dende os oito anos. Estaba intacta e a xente era respectuosa"               José Antonio García Jurjo, concelleiro de cultura en Samos e secretario da asociación Fonte da Cova, é unha das persoas que mellor coñece a gruta de Santalla de Lóuzara. Tiña uns oito anos cando a visitou por primeira vez. «O cura, Manuel Mato Mouriño, e a mestra, María Josefa Díaz Abelairas, leváronnos a todos os nenos da escola. Por aquel entón, a cova aínda estaba intacta. Non había porta, pero a xente era respectuosa», asegura.As impresionantes formacións minerais deixaron estupefactos aos nenos de Lóuzara, algúns dos cales aínda conservan como recordo unha fotografía tomada dentro da gruta, onde as estalagmitas e estalactitas configuraban, en palabras de García Jurjo, un escenario similar «a unha capela».Segundo explica, naqueles tempos a súa familia era a propietaria dunha cantina nas inmediacións da cova e el, con apenas dez anos de idade, xa exercía de guía para os visitantes que se achegaban a coñecer a espectacular caverna.«Daquela xa viña xente andando dende o balneario do Incio para ver a cova», afirma este veciño, quen aínda hoxe continúa mostrando a gruta a todas aquelas persoas que previamente o solicitan. «Vén moita xente en plan turismo, pero tamén se achegan persoas entendidas na materia coma espeleólogos e xeólogos», constata.García Jurjo lamenta os danos que sufriu a Cova Grande nos últimos anos, atribuídos a grupos presuntamente organizados. «Tiveron que ser varias persoas, porque as pezas que romperon poden pesar 400 ou 500 quilos», calcula o samonense, quen só atopa unha explicación para estes actos vandálicos. «Crerán que son pezas bonitas para poñer en xardíns», critica.
El Progreso, 27/02/2011

25.1.11

LÓUZARA

O 6 de xuño de 2009, na Xuntanza de ex-alumnos do mosteiro de Samos, visitamos a parroquia samonense de Lóuzara. A brétema e a chuvia aliáronse naquela xornada para impedirnos gozar da marabilla natural das súas paisaxes. Coas imaxes que protagonizan este artigo pretendemos resarcir aos excursionistas daquela data e deixar sentada a excelencia paisaxística deste recanto do concello de Samos.

Lóuzara é antesala do Courel, paraíso de montañas vizosas e vales profundos encaixados. É o universo persoal que tan ben cantara o poeta de Santalla, Fiz Vergara Vilariño. Poucas veces unha terra estivo tan intimamente unida ao seu cantor. A Lóuzara Xabreira vese magnificada e dignificada nos versos do poeta de Santalla de Abaixo.
Que hoxe falemos de Lóuzara vén orixinado por unha noticia e un artigo na prensa, que lograron en nós un lóxico desacougo. Só pensalo estremece: o paso do AVE por Lóuzara. Cantos paraísos hai que sacrificar en nome do progreso? Quédanos a esperanza de que só sexa unha entelequia. Velaquí as ligazóns a ambos textos:

El tren de alta voracidad (O autor deste artigo, Javier Guitián Rivera, é biólogo e catedrático na Universidade de Santiago e dirixe a recentemente inaugurada Estación Científica do Courel, ademais de ser autor de numerosas publicacións de carácter científico e de divulgación periodística).





Muíños e vivenda en Ponte Lóuzara.
O río Lóuzara baixa impoluto e frío pola Ponte Lóuzara.
Campo onde se celebra a festa da auga en Santalla de Arriba.
O río Lóuzara en Santalla de Arriba.
Santalla de Arriba, inalterada, como hai corenta anos coa salvedade da pequena estrada de asfalto que conduce a Seceda. Entón era un camiño de carro.
O Teso da Lomba, fronte á cova de Santalla. De feliz lembranza e difícil ascensión.
Sombra do souto, preto da entrada da cova de Santalla. Aquí soubemos de estalagmitas e estalactitas. A rocha calacaria de Lóuzara dá orixe a varias grutas coñecidas e expoliadas.
Desde Santalla cara a Ponte Lóuzara.
A paisaxe de Lóuzara só ten dúas eivas que afectan á mirada: a canteira de mármore e as intalacións dunha recente e pequena piscifactoría.

Cantos rolados no leito do Lóuzara ao seu paso por Santalla de Abaixo.
Veiga de Santalla, fronte á casa natal de Fiz Vergara Vilariño.
Ménsulas de castiñeiro baixo o corredor da casa do poeta louzariño.
Galería da casa do poeta e igrexa de Santalla.

O poeta e o autor destas imaxes "sós coma penedos nos eidos da bremanza".

Veiga de Santalla.
Despois de Parada de Santalla, a montaña é un ucedo coureliano.
Oxalá nunca os trens teñan que furar estas montañas destripando estalactitas de paciencia secular e destruíndo paraísos tan excelsos.