Mostrando entradas con la etiqueta HOMENAXES. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta HOMENAXES. Mostrar todas las entradas

25.6.24

RICARDO LITO MARTÍNEZ BARROS: MEMORIA AGRADECIDA

Posiblemente quen isto lea teña oído falar da actividade en vida de Ricardo Lito Martínez Barros, e da súa recente e inesperada morte (1950-2023). Era un prestixioso avogado, que defendera e ganara preitos con trascendencia mesmo nacional.

Ricardo nacera en Éntoma, Barco de Valdeorras. Con 10 anos no 1960 pisou por primeira vez os claustros do mosteiro de Samos, en Lugo, incorporándose a un grupo de alumnos que estreaban o mosteiro inaugurado había pouco, despois do devastador incendio do ano 1951. O colexio, chamado daquela “postulantado”, tiña por finalidade si, dar formación a rapaces de familias que o demandasen, pero tamén, e igual sobre todo, conseguir que parte deles polo menos tivesen un contacto coa vida monástica e puidesen co tempo incorporarse á comunidade como monxes. Unha forma de recabar vocacións bastante habitual entre frades e monxes naqueles anos de escaseza de posibilidades para estudar; co tempo, sobre todo despois dos novos aires do Concilio Vaticano II (1962-1965), tal sistema revelouse como de todo improcedente: os rapaces axiña puideron acceder a estudos en centros públicos gratuítos, e, para ser monxe, outros eran xa os tempos e procesos.

Quen isto escribe formou parte do curso de Ricardo. Non sei se coma el, pero para min vir a Samos foi a única maneira posible de acceder a estudos que sobrepasasen os anos da escola de aldea á que asistía. Con 13-14 anos habería que se ir incorporando ao mundo laboral.

Coñecín a Ricardo e compartín con el entre 5 e 6 anos de estancia no mosteiro. A vida dun escolar “postulante”, tiña a esixencia e mesmo a dureza de quen pensase en ser monxe. Misa diaria, horas de estudo, recreos controlados, paseos grupais, rosario diario, participar na Misa e Vísperas da comunidade os domingos e festivos, estrito silencio nocturno, traballos no campo,... e tamén, claro, horas e horas de estudo en silencio e de clases dadas polos mesmos monxes. Non eran estudos cualificados; o profesorado non tiña titulacións; atendíanse con máis seriedade asignaturas que tivesen que ver coa vocación clerical.

Pero para moitos de nós aquilo era gloria, a posibilidade de ter libros nas mans e poder abrirse ao estudo, á cultura, e cun prezos verdadeiramente baixos. Mil pesetas ao ano para cubrir estancia, alimentación, estudo...

Persoalmente teño que recoñecer que para min aquilo, con todo, era gloria. E penso que a maioría dos meus compañeiros tiñan unha vivencia similar. Non recordo que ninguén se queixase do estilo de vida no seu conxunto, aínda que algún prato de comida nos gustase máis ca outro, e preferísemos xogar a ter que ir recoller a herba seca.

Aínda que enclaustrados no mosteiro coido que eramos ben considerados polos habitantes do pobo e do concello de Samos, para os que eramos unha garantía de vida para aquel cenobio, que, á súa vez, era tamén garantía de vida, en parte polo menos, para o conxunto da veciñanza. Iamos coñecendo a xente, e a xente íanos coñecendo a nós. Dalgunha maneira había certa familiaridade, facilitada polos nosos superiores, algúns dos cales coma o P. Fructuoso, o P. Domingo tiñan nome e popularidade no pobo. E, por suposto, a figura eminente do Abade Mauro Gómez Pereira, natural do lugar, que se empeñara con ousadía na reconstrución do mosteiro, aínda que fose deixando algo de lado o coidado espiritual da comunidade que rexía, cousa que deixaba máis nas mans do Prior, o P. Victoriano.

Pero volvamos a Ricardo. Tivemos bastante trato entre nós; por circunstancias coincidimos en lugares e tarefas. Nos estudos era listo para os seus 10 anos. En ocasións disputabámonos o posto de rei na rengue de compañeiros que ían do rei á cola, naquel sistema de ensinanza máis ben competitivo, que fundía ao débil e encumbraba ao máis sabido. O sistema educativo era o que era. Non en todas as clases pasaba o mesmo.

Chamábame a atención Ricardo, aparte de pola súa intelixencia, pola súa piedade; había certa competencia entre nós por ver quen era o máis devoto (!). Tiña unha afección intensa a facer debuxos en miniatura que me chamaban moito a atención pola finura, polo detalle. Non sei que na súa vida cultivase despois esta afección. E tiña unha mente aberta ao grande, ao maxestoso, como cando de golpe che dicía que se imaxinaba que o monte do Carballal, que rodeaba o mosteiro polo sur e o leste era o asento dunha impresionante orquestra que el dirixía desde os lousados do mosteiro.

Era bo compañeiro. Tiña bo oído musical. El tiña unha voz alta, eu baixa. Pero, co paso do tempo e co exercicio continuado, os dous eramos os que acompañabamos ao P. Maximino, mestre de Coro, para facer como de solistas ou para entoar un himno, unha antífona, o ton dunha salmodia, que sempre, claro, era en gregoriano.

E os dous fomos tamén os escollidos polo mesmo P. Maximino, agora mestre tamén en encadernación manual, para nos adentrar na arte de ir recompoñendo libros e de os ir curando do deterioro dos anos ou da falta de coidado.

O P. Maximino era un pozo de coñecementos sobre o mosteiro. Grazas a el eu funme decatando de que máis alá do pequeno mundo aldeán de onde procedía había un mundo en Galicia preñe de vida, de historia, de cultura, de arte, de significado relixioso. Vivir no mosteiro, contemplar a diario os claustros, a fonte das Nereidas, a sancristía, a igrexa monástica, do románico ao neoclásico, visualizar coma quen non quere cousa os retablos e as tallas de santos ou as figuras maxestosas de reis galegos do medievo, ver que todo iso se remitía a un movemento monástico nacido en Montecasino, Italia, permitíronme verme a min mesmo e a Galicia, a Terra da que formaba parte, como un fito histórico significativo, que me enchía de pasmo e de emoción. Cousa que se multiplicou por mil cando se me pidiu colaborar no 1973 na edición do libro “Galicia”, sobre o románico galego, que formaba parte da colección “La España románica”.

Coido que, igual mesmo sen nos decatar diso, algo moi semellante sentían os meus compañeiros, e sentía tamén o mesmo pobo de Samos, co que o mosteiro formaba unha unidade de historia, de vida, de afectos e de futuro.

E o Ricardo formaba parte deste vigor emocional. Un día, cando baixabamos a maitines, ás 5,30 da mañá se mal non recordo, o Ricardo non se incorporou á fila dos novicios. Marchara do mosteiro.

Sempre me doeron as marchas do mosteiro, fose quen fose o novicio, júnior, ou monxe que o fixese. Dábame mágoa. Daquela sentía o mosteiro como a miña casa para sempre, tíñao moi seguro. Antes e despois de Ricardo foron marchando outros, case todos os meus compañeiros. Co tempo souben que algúns deles marcharon como fugándose, porque o proceso para abandonar o mosteiro estaba case como demonizado. Collían as cousas, con cartos ou sen cartos, e largaban como podían para coller o coche de liña. Era para eles como a fuga de Alcatraz. Incluso cando despois as familias pedían, suplicaban que lles entregasen as notas dos estudos cursados, éranlles negadas a non ser previo pago dunhas cantidades de cartos que normalmente as familias non tiñan. Nisto o abade Mauro era moi taxativo.

Naqueles tempos eu, que ía moito de devoto e cumpridor, non entendía estas marchas e case as demonizaba tamén. Logo, co paso dos anos, eu deixei a vida monástica. E entendín que, cando tiñamos aqueles 15, 16, 17 anos deberíannos apartar do mosteiro para que fixésemos vida fóra, para madurar as nosas opcións, para ter oportunidade de ver outras posibilidades, para aclarar ideas, afectos, decisións...

Pero daquelas as cabeciñas non daban para máis, nin as nosas nin as de quen tiña a responsabilidade de nos orientar; e iso que, coa evolución que ía collendo a experiencia relixiosa, ben se vía que os mundos cambiaban, tamén os mundos da fe cristiá e os mundos monásticos, e, se non madurabas tal como a realidade o demandaba, corrías o risco de quedar illado, e de acabar sendo insignificante, sen sentido. E houbo bastantes mosteiros que sufriron deste mal. O de Samos tamén.


Non volvín saber nada de Ricardo ata moitos anos despois. Souben que tivera que refacer os estudos cursados xa en Samos, que logo estudou Dereito, que foi un moi cualificado avogado, como xa dixen, que rexeu un importante bufete de avogados grazas ao esforzo, ás ganas de ser alguén proveitoso para si mesmo, para a súa familia e tamén para a sociedade.

Ricardo, iso si, mantivo viva a semente crente cultivada en Samos. E, con ela, a semente solidaria. Por moi desagradable que fose a súa marcha do mosteiro, nunca renegou del. En ocasións importantes para o mosteiro por trámites xurídicos púxose ao seu servizo gratuitamente, e foi un dos exalumnos que máis devecía polos encontros periódicos no mosteiro, e que máis traballou por facelos vivos e atraentes.

A súa morte deixou un baleiro grande entre quen fomos os seus compañeiros hai máis de 60 anos e entre quen o admirabamos no presente polo seu dinamismo, pola súa sabia e atinada locuacidade, polo seu respecto cara ao mosteiro e todo o nel vivido, e polo regueiro de amizades que deixaba tras del.

Que descanse en paz. Que a súa memoria nos alente nas ganas de sermos nós mesmos, con audacia, con humildade, con sentido de grupo. No mosteiro eterno eternamente condiscípulos.

                               Manuel Regal Ledo, exmonxe de Samos, compañeiro e amigo de Ricardo Lito.


5.3.11

HOMENAJE A TIO MAXIMINO. SAMOS, 20 -NOVIEMBRE -2010

Otras ocupaciones nos han demorado en la publicación del presente artículo elaborado por el sobrino del P. Maximino Arias, Antonio Benito Fuertes Arias, y cuya presentación había formado parte del acto oficial del homenaje del Centenario en el Monasterio de Samos el pasado 20 de noviembre. Con su publicación en el blog ponemos punto final a la serie de actos con que hemos homenajeado la singular y entrañable figura del P. Maximino Arias.En primer lugar voy a presentarme. Mi nombre es Antonio Benito Fuertes Arias y soy sobrino del P. Maximino, para mí tío Maximino. Mi madre se llama María Arias Cuenllas y es la única hermana de tío Maximino que aún vive. Tiene 89 años y goza de una excelente salud. Seguramente a estas horas esté trajinando con las labores de la casa. Si hoy no está aquí es porque pensó que ella ya no está para estos trotes y , sobre todo, por las emociones. La verdad es que este acto representa un gran orgullo para ella y para el resto de la familia. Por ello, quiero en nombre de toda la familia a la que aquí represento, dar las gracias a todos los aquí presentes y sobre todo a los organizadores de este homenaje.
Ahora quiero hacer una breve reseña de tío Maximino desde la perspectiva de la familia. Abandonó el pueblo para venir a Samos allá por el año 1920 con tan sólo 10 años. Salió de un pueblo perdido en el norte de León para llegar a un lugar perdido en la Galicia profunda. Su vida transcurrió prácticamente en su totalidad entre estos dos lugares. Sin embargo, tío Maximino era un hombre de mundo: "conoció las ciudades y el modo de pensar de numerosas gentes". Conoció el mundo de ayer -recuerdo su amor por los poetas latinos, en especial por Horacio al que citaba con frecuencia- y también conoció y entendió el mundo de hoy. Era una persona con una extraordinaria capacidad para captar y entender los cambios del mundo actual.
Sus padres se llamaban Benito y Anastasia. Eran labradores, como todos sus antepasados desde hacía siglos. Aquellas gentes raramente abandonaban aquel entorno y cuando lo hacían era para ir a la mili, participar en alguna guerra... o bien para ir a estudiar a los frailes.
En esta imagen se muestra la familia casi al completo posando en un estudio de León. Es una foto tomada hacia 1925. En ella aparecen los padres rodeados de sus hijos (Catalina, Alberto, Benito, Filomena, María y Avelina). Faltan Joaquín que aún no había nacido, David, que estaba en un seminario de Soria, y Maximino, que estaba ya aquí, en Samos.
En esta foto se muestra la casa familiar en los años 50. Su aspecto y el de los niños que aquí posan no debió de ser muy diferente al que dejó atrás tío Maximino. Algunos de estos niños están hoy aquí.
La vida de un labrador en aquellos años era muy dura. Mi abuelo debió de pensar que aquel rapaz tan enclenque no daba para las duras faenas del campo, así que salió para Samos dejando atrás a la famlia, al pueblo y también medio dedo que se lo comió la máquina de hacer chorizos. Alguna travesura infantil.
Con el paso de los años, aquel rapaz se convirtió en un verdadero monje y Samos en su verdadero hogar, que abandonaba sólo en contadas ocasiones.
La familia lo visitaba con cierta frecuencia. An la imagen anterior, tomada en Samos, aparece rodeado de sus hermanos. Esta visita ocurrió hacia 1950, el año en que murió su madre.De vez en cuando viajaba hasta el pueblo, visitaba a todos los hermanos, se informaba sobre los últimos acontecimientos familiares, se empapaba del paisaje de su infancia y al cabo de una semana, a pesar de los ruegos, retornaba de nuevo al monasterio donde lo esperaban su vida benedictina y sus obras (ora et labora). La foto de arriba ilustra una de esas visitas al pueblo. En ella aparece rodeado de hermanos y sobrinos. A pesar de estas contadas visitas, tío Maximino siempre estaba presente. Era un gran escritor de cartas (de las de verdad). Mantenía correspondencia regular con muchos de nosotros y estaba perfectamente informado de nuestras vidas que seguía con gran atención. El vínculo familiar siempre se mantuvo sólido, hasta el final de su vida. Aún recuerdo que la última carta que he recibido en mi vida, de las de verdad, era de él. Cuando llegó, hacía ya cuatro días que había fallecido.
Muchos de nosotros lo visitábamos en Samos. Ya forman parte de nuestra memoria los recuerdos de aquellos viajes: la visita a la biblioteca y al cuarto donde guardaba los incunables, la piedra del claustro en la que se leía "que miras bobo" y que mi tío siempre nos mostraba con una sonrisa pícara, la ermita del ciprés y el imponente ciprés, la granja de Villadetrés, la tortuga que vivía como una reina en patio de las Nereidas y que viajó con él desde el pueblo metida en una caja de zapatos... y tantas otras cosas.
Quiero finalizar citando la frase de un filósofo que dijo algo así: "Yo no he venido a este mundo para ser feliz sino para realizar mis obras". Tío Maximino realizó sus obras y de este modo fue feliz. Esa felicidad la repartió entre los que le rodeaban y por ello le damos las gracias y para eso estamos hoy aquí. Gracias, tío Maximino, tu recuerdo siempre nos acompañará.

18.1.11

POESÍA DEDICADA POR EL P. MAXIMINO ARIAS A SU HERMANO DAVID EN EL DÍA DE SU PROFESIÓN SACERDOTAL

De mi pecho brotó sangrienta rosa,
amorosas sus hojas palpitaron,
cuando suaves sus auras la rozaron
con alas de nevada mariposa.
Y despidió perfumes; y olorosa
fragancia en el ambiente derramaron
sus pétalos de oro, que vibraron
con leve sacudida temblorosa.
Esa flor es la prenda delicada
que te ofrece mi alma enamorada;
en su cáliz palpitan los amores
más tiernos de tu hermano, que hoy te envía,
henchido de alborozo y alegría,
su alma entre el aroma de mil flores.
Real Abadía de Samos, a 29 de noviembre de 1927
Un jovencísimo novicio, Maximino Arias Cuenllas, dedicaba a sus 17 años, desde el Noviciado del monasterio de Samos, estos versos emocionados a su hermano David, que se ordenaba monje agustino, que ejerció como tal 22 años de misionero en Brasil, hasta 1950, y 4 en Monachil (Granada). Luego ejercería como párroco en parroquias de Avilés.
Conocimos este poema por manos de su sobrino David Sevilla Arias, quien nos lo entregó en mano el día del homenaje al P. Maximino. La imagen es gentileza de su otro sobrino Antonio Benito Fuertes Arias. En ella aparecen, a la izquierda el sacerdote David Arias, a la derecha, con hábito, el P. Maximino Arias. Están también tres hermanos de ambos sacerdotes, y en el medio, el P. Plácido Arias, tío de ellos; detrás de éste, un primo. La imagen fue tomada en una visita que David y sus hermanos cursaron al Monasterio de Samos en los años 50.

26.11.10

ACTOS DEL HOMENAJE PÓSTUMO AL P. MAXIMINO ARIAS

20 de Noviembre de 2010, sábado. Monasterio de Samos. I Centenario del P. Maximino Arias. Fue el día elegido para tributarle un homenaje de afecto y reconocimiento, al amigo, al familiar, al monje, al historiador, al profesor, a la persona que dejó en nosotros profunda huella y hermoso recuerdo.
La Sala del Piano se quedó justa para acoger a una nutrida concurrencia formada por una importante expedición procedente de LLamas de la Ribera, los ex-alumnos, los amigos y la comunidad benedictina de Samos.
Al fondo de la Sala se hallaba una exposición con la bibliografía de las publicaciones del P. Maximino.
El P. Prior, José Luis Vélez con el alcalde de Samos (Julio Gallego), con Arturo Díaz (ex-alumno de Samos y alcalde de Dodro) y un concejal de Samos.
Diferentes momentos del acto académico presidido por el P. Prior, los alcaldes de Samos y Llamas de la Ribera. Con ellos Manuel Regal, encargado de la ponencia (expuesta en la entrada anterior) y un concejal de Samos.

Intervención de Ricardo Lito Martínez Barros, ex-alumno del P. Maximino.
Seguidamente intevino Celso Penedo Pérez, ex-alumno del P. Maximino.
Manuel Regal Ledo (ex-alumno del P. Maximino) lee su semblanza personal sobre el P. Maximino.
Pedro Miguélez del Riego recordaba al auditorio su experiencia vital con el P. Maximino, con quien compartió muchos momentos definitorios.
Intervención de Manuel Busto Galego (ex-alumno del P. Maximino).
Antonio Benito Fuertes Arias, sobrino del P. Maximino. La madre de Antonio, María, es la única hermana viva del P. Maximino. Antonio nos permitió ligar al P. Maximino con su familia y su pueblo de origen, San Román de los Caballeros, a través de una emotiva presentación.
Diferentes momentos de la Eucaristía, con misa de Angelis.
Canco López acompañó al órgano los diferentes cantos de la misa.


Después de la misa hicimos la ofrenda floral en la cripta del monasterio. El P. Agustín Miguélez dirigió la oración.


La comida en el restaurante A Veiga, como ya es costumbre, pudimos compartirla en confraternidad los monjes, los ex-alumnos, los amigos y los familiares del P. Maximino.










Después de la comida volvimos al monasterio para visitar la botica-museo, la bilbioteca y el futuro Mueso del Monacato.






Y como colofón a un día emotivo y especial, asistimos a un concierto de órgano y flauta en la iglesia monástica.


Canco López (órgano) y David de la Calle (flauta), director y componente, respectivamente del grupo Ars Combinatoria, interpretaron obras de Bach, Haendel, Pablo Bruuna y S. Aguilera de Heredia.

Las fotos fueron obtenidas por Celso Penedo (la mayoría) y Manuel Busto.
En el siguiente enlace quedan dos álbumes de PICASAWEB:
ÁLBUM HOMENAJE